Parlaklık Ölçüsü

Bir gökcisminin parlaklığının ölçüsüne kadir denir. Bu yazıyı okuduktan sonra, hala gökbilimi ile ilgilenmeye devam ederseniz bu terimle sık sık karşılaşacaksınız.

Kadir sistemi, Yunan gökbilimci Hipparchus tarafından yaklaşık 2100 yıl önce kurulmuştur. Hipparchus, yıldızları parlaklıklarına göre sınıflara ayırdı, en parlak olanlarına “1. kadirden” dedi. Biraz daha sönük olanlarına “2. kadirden” dedi. Görebildiği en sönük yıldızları da “6. kadire” soktu.

Teleskobun icadıyla birlikte, gözlemciler daha sönük cisimleri görmeye başladı. Böylece 7., 8., ve 9. kadirler de parlaklık sınıflarına eklendi. Günümüzde, bir dürbünle 8-9. Kadirdeki yıldızdaki görebilirken, 6 inçlik bir teleskopla bu sayı 12-13lere çıkar. Hubble Uzay Teleskobu ise, 30. Kadirden (çıplak gözle görülebilen en sönük cisimden 10 milyar kat daha sönük!)gökcisimlerini dahi görebilir.

Hipparchus’un sınıfladığı haliyle “1. kadir”deki bazı yıldızlar aynı kadirdeki diğerlerine göre daha parlaktı. Bu sorunu aşmak için, ölçeğe eksi değerler de katıldı. Vega 0. kadirdendir. Gökyüzündeki en parlak yıldız olan Akyıldız(Sirius) -1.4 kadir, Venüs ise genellikle -4 kadir parlaklığına sahiptir. Dolunay -13. Kadir civarındayken, Güneş’in parlaklığı -27 kadirdir.